Ο Θρησκευτικός Τουρισμός είναι μια μορφή τουρισμού ειδικού ενδιαφέροντος που παρακινείται, εν μέρει ή αποκλειστικά, από θρησκευτικά κίνητρα και συγκεκριμένα από την επιθυμία του ατόμου να μετακινηθεί από τον τόπο της μόνιμης κατοικίας του με σκοπό να επισκεφθεί ένα χώρο που θεωρεί «ιερό».
Ο θρησκευτικός τουρισμός δεν είναι κάποια καινούρια έννοια, πρόσφατα επινοημένη. Πρόκειται για την παλαιότερη και επικρατέστερη μορφή μετακίνησης στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς τα μέλη όλων των κοινωνιών επιζήτησαν να επικοινωνήσουν με το θείο. Ως συνέπεια, το θρησκευτικό ταξίδι ανάγει τις καταβολές του στην προσκυνηματική δραστηριότητα παλαιότερων εποχών.
Από τους αρχαίους χρόνους ακόμη, το ταξίδι με θρησκευτικό χαρακτήρα αποτέλεσε ισχυρό κίνητρο που οδήγησε Έλληνες και ξένους να κατευθυνθούν σε θρησκευτικά κέντρα ανά την Ελλάδα. Ανέκαθεν οι Έλληνες συνήθιζαν να εκφράζουν το θρησκευτικό τους αίσθημα, τη βαθιά τους πίστη και ευλάβεια προς το Θεό, βασικό χαρακτηριστικό της Ορθοδοξίας εδώ και 2.000 χρόνια.
Ο θρησκευτικός τουρισμός στην Ελλάδα εκτιμάται ότι καταγράφει ετησίως έναν κύκλο εργασιών που πλησιάζει τα 300 εκατομμύρια ευρώ, είναι σίγουρο όμως ότι οι προοπτικές του είναι πολύ μεγαλύτερες. Εκτός της χώρας μας, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Σερβία και φυσικά η Ρωσία, χώρες Ορθόδοξες ως γνωστόν, αποτελούν δεξαμενές επισκεπτών, καθώς το κοινό δόγμα αποτελεί άρρηκτο συνεκτικό δεσμό και οδηγεί αυθόρμητα τους πιστούς στη χώρα μας. Μια χώρα που παίζει σημαντικό ρόλο στο φαινόμενο, παρά το μικρό της μέγεθος, είναι η Κύπρος, η αποκαλούμενη και «νήσος των Αγίων» λόγω των δεκάδων σημείων εκκλησιαστικού ενδιαφέροντος που παρουσιάζει, αλλά και λόγω της έντονης θρησκευτικότητας που παραδοσιακά επιδεικνύει ο ελληνισμός εκεί. Οι Κύπριοι ανεβαίνουν στην Ελλάδα σταθερά, προσκυνούν και παίρνουν ευλογία πριν επιστρέψουν στη Μεγαλόνησο. Θα τους συναντήσεις σε κάθε προσκύνημα, σε κάθε μοναστήρι και θα τους καταλάβεις αμέσως από την ντοπιολαλιά τους. Σπανίως επισκέπτονται μόνο ένα μέρος -τους ακούς να κανονίζουν με προσμονή το επόμενο προσκύνημα.
Τα προσκυνήματα της Μεγαλόχαρης στις Κυκλάδες είναι διαχρονικά τα πιο δημοφιλή. Η Παναγία της Τήνου, η Εκατονταπυλιανή στην Παροικία της Πάρου, η Παναγία η Χοζοβιώτισσα στην Αμοργό (κτίστηκε γύρω στον 11ο αιώνα μ.Χ. από το βυζαντινό αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄ Κομνηνό) αποτελούν σταθερά σημεία ενατένισης του θείου για κάθε πιστό και πιστή που σέβονται τον εαυτό τους.
Ακολουθούν τα Μετέωρα, ένας τόπος απόκοσμος, μεταφυσικός και δύσκολος τους περασμένους αιώνες, εύκολος και προσβάσιμος σήμερα. Όλα φαίνεται να ξεκινούν γύρω στο 1000 μ.X., όταν ασκητές συγκεντρώθηκαν στην εν λόγω περιοχή, επιλέγοντας το τραχύ και δύσβατο αυτό μέρος για να αφοσιωθούν στον Θεό. Σταδιακά, ίδρυσαν μονές και μέχρι το 1300 ο αριθμός των μοναστηριών ξεπερνούσε τα 20. Και μπορεί η παραδοσιακή μέθοδος επικοινωνίας και ανεφοδιασμού τον μονών με ανεμόσκαλες, σκοινιά, τροχαλίες και καλάθια να έχει εγκαταλειφθεί εδώ και περίπου έναν αιώνα, ο τόπος ωστόσο παραμένει συναρπαστικός.
Με αφορμή αυτά τα παραδείγματα, φαίνεται ότι ο θρησκευτικός τουρισμός μπορεί να έχει σημαντικές οικονομικές απολαβές στις τοπικές οικονομίες, καθώς πολλοί πιστοί και τουρίστες επισκέπτονται αυτούς τους τόπους και δαπανούν χρήματα σε διαμονή, φαγητό, αγορές και άλλες υπηρεσίες. Επιπλέον, ο θρησκευτικός τουρισμός μπορεί να προωθήσει την κατανόηση και την ανοχή μεταξύ διαφορετικών θρησκευτικών και πολιτισμικών ομάδων.
Χρήσιμοι σύνδεσμοι για τον θρησκευτικό τουρισμό:
https://ikee.lib.auth.gr/record/339263?ln=el Θρησκευτικές διαδρομές στα ιστορικά μοναστήρια και εκκλησίες της Ιεράς Μητροπόλεως Εδέσσης Πέλλης και Αλμωπίας
https://news.tv4e.gr/podilatikes-diadromes-sta-monastiria-kai-ta-proskynimata-toy-merampelloy/ Ποδηλατικές διαδρομές στα μοναστήρια και τα προσκυνήματα του Μεραμπέλλου
https://religiousroutes.eu/PROSFORA_BOOKLET_GREEK_LOWRES.pdf Προσκυνηματικές Διαδρομές και Προσκυνήματα στην Ελλάδα και την Αλβανία
https://religiousroutes.eu/ Προσκυνηματικές διαδρομές και προσκυνήματα στην Ελλάδα και την Αλβανία ΕΠΙΣΗΜΗ ΣΕΛΙΔΑ
https://www.ecclesia.gr/main_next.html Επίσημη Σελίδα της Εκκλησίας της Ελλάδος